Otwarcie wystawy o Januszu Kurtyce

Zdjęcie w ramce, na nim uśmiechnięta rodzina. Rozrzucone dokumenty i notatki. Biurko wyglądające, jak gdyby ktoś właśnie od niego wstał i miał wrócić za chwilę. Niby jeden z setek tysięcy podobnych starych mebli. A jednak ma podwójnie głęboki kontekst historyczny. Jego pierwszym właścicielem był profesor Karol Buczek. Wykonał je jeszcze przed wojną na specjalne zamówienie. W oryginale było ono zamykane całkowicie od góry harmonijką. Profesor miał bowiem małą córeczkę, która buszowała w papierach biurka. Aby chronić ważne dokumenty, znany historyk i kartograf przeniósł mebel do swojego gabinetu w Polskiej Akademii Nauk i przez wiele lat przy nim pracował. „Później tak się złożyło, że zasiadł przy nim mój mąż” – wspomina pani Zuzanna, żona tragicznie zmarłego w katastrofie prezydenckiego samolotu w Smoleńsku Janusza Kurtyki – Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, bohatera wystawy „Otwórzmy drzwi do wolności. Janusz Kurtyka 1960–2010”.

Biurko jest tylko jednym z wielu oryginalnych artefaktów ekspozycji dostępnej do zwiedzania od 13 listopada w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” w Krakowie. W uroczystym wernisażu (9 listopada) uczestniczyli Prezes IPN, dr Jarosław Szarek, żona Janusza Kurtyki – Zuzanna, synowie – Paweł i Krzysztof, jego brat oraz wielu współpracowników i przyjaciół byłego Prezesa IPN. Inicjatorami pomysłu i autorami scenariusza są pracownicy IPN: dr Cecylia Kuta oraz dr hab. Filip Musiał. Autorem koncepcji i projektu graficznego scenariusza wystawy – agencja kreatywna TBC Project.

Po ośmiu latach od tragicznej śmierci Janusza Kurtyki, w szczególnym roku 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, postanowiono głębiej spojrzeć na myśl polityczną i pracę badawczą Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. „Janusz odcisnął ogromne piętno nie tylko na Instytucie, ale również na polskim myśleniu o wolności i historii - opowiada dyrektor Oddziału IPN w Krakowie dr hab. Filip Musiał, pomysłodawca wystawy. - Wydaje nam się, że jego myśl, zarówno ta zwrócona w przeszłość, jak i ta mocno zakorzeniona w teraźniejszości, jest najlepszym łącznikiem między tym, co wydarzyło się sto lat temu, gdy odzyskiwaliśmy niepodległość, tym, co wydarzyło się trzydzieści lat temu w roku 1989, kiedy po raz drugi odzyskiwaliśmy niepodległość oraz naszymi powinnościami dzisiaj”.

Wystawa poświęcona jest Januszowi Kurtyce jako osobie walczącej o wolność ojczyzny, próbującej odbudować tożsamość narodową po wielu historycznych zawirowaniach. Z założenia pokazuje jeden z aspektów dorobku Kurtyki – skupia się na jego zaangażowaniu historycznym, opozycyjnym i państwowym. „Główną osią wystawy są poglądy śp. Prezesa IPN. Autorzy scenariusza chcieli przede wszystkim nawiązać do jego myśli, do tego, jak widział Polskę, jej bycie niezależną i niepodległą. Kładliśmy nacisk na postać historyka-badacza, który próbował uczyć Polaków, że nasza wolność leży w naszej świadomości narodowej” - tłumaczy Monika Szybiak, projektantka wystawy. Tę część jego działań ilustruje rozbudowana oś życia, widzianego na tle kluczowych wydarzeń z dziejów PRL, a później III Rzeczpospolitej. Najważniejsze myśli historyczne Prezesa IPN, z krótkim komentarzem, ubrane są w bardzo współczesną, minimalistyczną typografię. Sugeruje ona aktualność jego dorobku.

Ważną przestrzenią jest zaaranżowany prywatny gabinet z oryginalnymi meblami z domowej biblioteki historyka. „Na wystawie chcieliśmy pokazać tę mniej znaną część jego świata. Poprzez zwizualizowanie prywatnego miejsca pracy, daliśmy widzowi pole do obserwacji i osobistych refleksji: czym otaczał się, jakie tytuły książek gromadził, jakie przyjmował metody pracy, jakie historyczne wątki badał” – dodaje Małgorzata Gadomska z TBC Project. Stąd też pomysł dostępności pewnych rekwizytów w obrębie gabinetu – odręcznych korekt czy redakcji, pokazujących warsztat historyka-erudyty. Przeglądając jego rękopisy, każdy odwiedzający wystawę ma możliwość zanurzenia się w świat i sposób pracy jej bohatera.

Wystawę „Otwórzmy drzwi do wolności. Janusz Kurtyka 1960-2010” można zobaczyć w Krakowie do 31 stycznia 2019 roku. Na początku lutego 2019 wyruszy ona do Oddziału IPN w Szczecinie, by dotrzeć do Warszawy na 10 kwietnia – dzień 9. rocznicy tragicznej śmierci Janusza Kurtyki. Dostępna będzie także w pozostałych Oddziałach IPN w całej Polsce.


 

Janusz Kurtyka (1960−2010), historyk specjalizujący się w dziejach średniowiecza i XX wieku, działacz opozycji w PRL, pracownik Polskiej Akademii Nauk, profesor Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu oraz Wyższej Szkoły Filozoficzno-Pedagogicznej „Ignatianum” w Krakowie. W latach 2000-2005 dyrektor Oddziału IPN w Krakowie, w latach 2005-2010 prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Państwowiec domagający się odwoływania do polskiej tradycji i tożsamości oraz odrzucenia postkomunistycznej spuścizny i mentalności. Zginął 10 kwietnia 2010 w katastrofie lotniczej w Smoleńsku, udając się z polską delegacją, aby oddać hołd Polakom zamordowanym w Katyniu w roku 1940.

 

Karolina Zając

Natalia Surmacz

wystawa 5 wystawa9 wystawa 2 wystawa7 wystawa 3 wystawa8 wystawa 6 syn otwarcie



<< poprzedni
następny >>